Sauna truyền thống Phần Lan – Trải nghiệm văn hóa không thể bỏ qua

Ngày tôi đến Helsinki vào cuối đông, trời vẫn âm vài độ và những con đường phủ đầy tuyết trắng. Một người bạn bản địa đã mỉm cười bảo: “Nếu chưa thử sauna, coi như bạn chưa thực sự đến Phần Lan.” Thế là tối hôm đó, tôi được dẫn đến một ngôi nhà gỗ nhỏ bên hồ, nơi khói nghi ngút bốc lên từ ống khói – một sauna truyền thống đúng nghĩa.

Sauna – linh hồn của người Phần Lan

Đối với người Phần Lan, sauna không chỉ đơn thuần là một chỗ tắm hơi. Nó là một phần của đời sống, gắn liền với sức khỏe, tinh thần và cả những khoảnh khắc gia đình. Hầu như mỗi ngôi nhà đều có một phòng sauna riêng, và những ngôi làng nhỏ ven hồ thường có sauna chung để cả cộng đồng sử dụng.

Khi bước vào phòng sauna, tôi thấy chỉ có một căn phòng gỗ đơn giản, với băng ghế nhiều tầng và một bếp đá nóng. Người ta rưới nước lên đá để hơi nóng bốc lên, gọi là löyly. Thứ hơi nước ấy mang theo mùi gỗ thông thoảng nhẹ, khiến toàn thân nóng ran và tâm trí dần thư giãn.

Bạn tôi bảo rằng tắm sauna là cả một “nghi thức” chứ không phải chỉ để làm sạch cơ thể. Người ta thường:

• Ngồi thư giãn trong hơi nóng, để cơ thể toát mồ hôi.
• Rồi lao ngay xuống hồ nước lạnh hoặc lăn trên tuyết để “sốc nhiệt”.
• Sau đó quay lại sauna, lặp đi lặp lại vài lần.

Tôi còn được trải nghiệm “whisking” – khi người ta dùng bó lá bạch dương (gọi là vihta) quất nhẹ lên da. Nghe có vẻ kỳ lạ nhưng thật ra rất dễ chịu, mùi lá tươi mát kết hợp với hơi nóng khiến cơ thể như được tiếp thêm sinh lực.

Một điều thú vị là trong sauna, mọi người đều bình đẳng. Ai cũng bước vào trong tình trạng… không quần áo. Thoạt đầu tôi hơi ngượng, nhưng rồi nhanh chóng nhận ra: ở đây, chẳng ai quan tâm bạn là ai, làm nghề gì, chỉ có sự thoải mái và trò chuyện chân thành.

Chúng tôi ngồi trong hơi nóng, uống chút bia lạnh, nói chuyện từ công việc đến những kỷ niệm tuổi thơ. Bạn tôi kể rằng nhiều quyết định quan trọng trong đời sống Phần Lan – thậm chí cả chính trị – từng được bàn bạc trong phòng sauna.

Khi sauna trở thành một phần của du lịch

Ngày nay, du khách đến Phần Lan có thể trải nghiệm nhiều kiểu sauna khác nhau:

• Sauna công cộng ngay giữa trung tâm Helsinki, nơi có hồ bơi ngoài trời để bạn nhảy xuống giữa mùa đông.
• Sauna nổi trên mặt hồ, vừa ngồi tắm hơi vừa ngắm cảnh hoàng hôn.
• Thậm chí có những khu resort xây cả sauna bằng khối băng, trải nghiệm độc đáo chỉ có vào mùa đông.

Nhưng với tôi, đáng nhớ nhất vẫn là buổi tối đầu tiên trong căn phòng gỗ ven hồ, sau khi chạy ùa ra ngoài lăn mình trên tuyết rồi quay lại hơi nóng. Cái cảm giác máu trong người lưu thông mạnh mẽ, cơ thể nóng lạnh đan xen, tâm trí thì nhẹ bẫng – tôi nghĩ có lẽ mình đã phần nào hiểu được vì sao người Phần Lan coi sauna là một phần của hạnh phúc.

Nhiều người đến Phần Lan thường hỏi: “Điểm tham quan nào nên ghé trước tiên?” Tôi thì sẽ trả lời khác: hãy thử sauna. Vì đó không chỉ là tắm hơi, mà là cách nhanh nhất để bạn chạm vào nhịp sống và tinh thần của người dân nơi đây.