Tòa nhà gỗ cao nhất Đan Mạch: nơi công nghệ và thiên nhiên gặp nhau

Giữa bối cảnh biến đổi khí hậu và áp lực giảm phát thải đang buộc các thành phố lớn trên thế giới phải thay đổi cách phát triển đô thị, kiến trúc bền vững không còn được xem như một xu hướng mang tính thử nghiệm mà đang dần trở thành tiêu chuẩn mới của tương lai. Tại khu vực Bắc Âu - nơi nổi tiếng với tư duy sống xanh và các chính sách môi trường tiên phong, Đan Mạch tiếp tục thu hút sự chú ý của giới kiến trúc toàn cầu bằng Trae, tòa nhà gỗ cao nhất nước này tọa lạc tại thành phố Aarhus. Không chỉ gây ấn tượng bởi chiều cao 78m nổi bật giữa đường chân trời đô thị, Trae còn được xem như biểu tượng cho một thế hệ công trình mới: nơi công nghệ xây dựng hiện đại, vật liệu tái chế và triết lý sống thân thiện với môi trường được kết hợp thành một tổng thể thống nhất.

Theo New Atlas, Trae hiện đứng thứ 5 trong danh sách những tòa nhà gỗ hiện đại cao nhất thế giới và là công trình bằng gỗ cao nhất Đan Mạch. Dù thấp hơn khoảng 8m so với Ascent - tòa nhà gỗ cao nhất thế giới tại Milwaukee - nhưng Trae lại nổi bật theo một hướng rất khác. Nếu nhiều công trình cao tầng hiện nay cạnh tranh bằng độ cao, hình thức hoặc sự xa hoa, Trae được xây dựng với mục tiêu chứng minh rằng các đô thị tương lai hoàn toàn có thể phát triển theo hướng tuần hoàn, ít phát thải và giảm tối đa sự lãng phí tài nguyên. Chính vì vậy, nhiều chuyên gia xem công trình này giống như một "tuyên ngôn kiến trúc xanh" hơn là một tòa nhà văn phòng thông thường.

Công trình được thiết kế bởi Lendager Arkitekter, studio kiến trúc nổi tiếng với các dự án tái chế sáng tạo và định hướng phát triển bền vững. Trae được phát triển với sự hợp tác của Kilden & Hindby cùng PFA Ejendom - những đơn vị có chung tham vọng tạo ra một mô hình xây dựng mới cho đô thị Bắc Âu trong tương lai. Ngay cả tên gọi “Trae” cũng mang nhiều lớp ý nghĩa thú vị trong tiếng Đan Mạch. Từ này vừa có nghĩa là "gỗ", "cây", vừa gợi liên tưởng đến số ba, phản ánh cấu trúc gồm ba khối công trình liên kết với nhau: một tháp trung tâm cao 20 tầng cùng hai khối phụ cao 6 tầng ở hai bên. Cách bố trí này khiến tổng thể công trình trở nên cân đối và mềm mại hơn, tránh cảm giác nặng nề vốn thường thấy ở các cao ốc thương mại hiện đại.

Từ xa, Trae gây ấn tượng với mặt đứng mang màu sắc tự nhiên của gỗ kết hợp cùng những đường nét tối giản đặc trưng của kiến trúc Scandinavia. Tuy nhiên, điều đáng chú ý hơn lại nằm ở triết lý thiết kế phía sau vẻ ngoài đó. Không gian bên trong công trình được định hướng như một môi trường sống và làm việc gần gũi với thiên nhiên, nơi ánh sáng tự nhiên, cây xanh và vật liệu hữu cơ đóng vai trò trung tâm. Các khu vực văn phòng được thiết kế mở để tối ưu sự kết nối giữa con người với không gian xung quanh, trong khi các khu sinh hoạt chung, nhà hàng và sân thượng xanh giúp tạo nên cảm giác cộng đồng thay vì sự tách biệt thường thấy ở những tòa nhà thương mại truyền thống.

Điểm đặc biệt khiến Trae được giới kiến trúc quốc tế quan tâm không nằm ở việc sử dụng gỗ đơn thuần, mà ở cách công trình tái định nghĩa khái niệm "vật liệu xây dựng". Trong nhiều thập kỷ, ngành xây dựng thường vận hành theo mô hình tuyến tính: khai thác tài nguyên - sử dụng - thải bỏ. Trae cố gắng phá vỡ tư duy đó bằng cách chứng minh rằng những vật liệu từng bị xem là phế thải hoàn toàn có thể được đưa trở lại vòng đời sử dụng nếu được xử lý đúng cách.

Giống nhiều công trình gỗ cao tầng hiện đại, Trae thực chất là cấu trúc lai giữa gỗ kỹ thuật, lõi bê tông và thép gia cường tại các vị trí chịu lực quan trọng. Việc kết hợp nhiều vật liệu khác nhau không chỉ nhằm đáp ứng tiêu chuẩn an toàn mà còn cho phép công trình đạt độ ổn định cần thiết ở quy mô cao tầng. Tuy nhiên, điều khiến Trae khác biệt là tỷ lệ vật liệu tái chế được tích hợp vào công trình ở mức hiếm thấy.

Ý tưởng gây chú ý nhất đến từ việc tái sử dụng các cánh turbine gió cũ. Đây là loại vật liệu composite rất khó tái chế và thường bị chôn lấp hoặc đốt bỏ sau khi hết vòng đời hoạt động. Trong bối cảnh Châu Âu đang phát triển mạnh năng lượng gió, số lượng turbine hết hạn sử dụng ngày càng tăng, kéo theo bài toán môi trường lớn chưa có lời giải triệt để. Kiến trúc sư Anders Lendager - nhà sáng lập Lendager Arkitekter - từng cho rằng việc chôn hoặc đốt các cánh turbine này là “một sự lãng phí khổng lồ” bởi chúng vẫn còn giá trị sử dụng rất lớn.

Ban đầu, nhóm thiết kế muốn sử dụng hoàn toàn cánh turbine gió để bao phủ mặt ngoài công trình như một tuyên ngôn mạnh mẽ về kiến trúc tái sinh. Tuy nhiên, vật liệu composite của turbine lại đặt ra thách thức lớn liên quan đến khả năng chống cháy, đặc biệt đối với một công trình cao tầng sử dụng gỗ làm vật liệu chủ đạo. Thay vì loại bỏ ý tưởng, đội ngũ kiến trúc sư đã mất nhiều thời gian để nghiên cứu, thử nghiệm và xử lý vật liệu trước khi tìm ra giải pháp phù hợp: biến các cánh turbine thành hệ thống lam chắn nắng cho mặt tiền.

Kết quả cuối cùng không chỉ giải quyết được vấn đề kỹ thuật mà còn tạo nên một diện mạo rất riêng cho Trae. Những dải lam làm từ turbine tái chế giúp kiểm soát nhiệt lượng và ánh sáng tự nhiên đi vào bên trong công trình, giảm nhu cầu sử dụng điều hòa và tiết kiệm năng lượng. Đồng thời, chúng cũng tạo nên vẻ ngoài mang đậm tính tương lai, như sự giao thoa giữa công nghiệp hiện đại và tư duy sinh thái.

Không dừng lại ở phần mặt ngoài, triết lý tái sử dụng còn xuất hiện trong gần như mọi chi tiết bên trong công trình. Sàn nhà được tạo nên từ hỗn hợp gỗ tái chế và phế liệu xây dựng; các khung cửa sổ cũ được tận dụng làm vách kính nội thất; vải thải công nghiệp cùng nỉ PET được biến thành vật liệu cách âm; hệ thống đèn chiếu sáng sử dụng các thiết bị tái chế; còn quầy bar trên sân thượng được xây từ gạch cũ thu hồi từ những công trình trước đó. Những yếu tố này không chỉ giúp giảm lượng chất thải xây dựng mà còn tạo nên cảm giác "có câu chuyện" cho từng không gian bên trong Trae.

Một điểm đáng chú ý khác là cách công trình đưa thiên nhiên trở lại giữa môi trường đô thị dày đặc bê tông và kính. Thay vì chỉ trồng cây nhỏ mang tính trang trí, dự án đã di dời nhiều cây trưởng thành từ các khu vực khác trong thành phố để tạo nên hệ sinh thái xanh gần như ngay lập tức. Điều này giúp Trae không đơn thuần là một khối cao ốc hiện đại, mà giống như một phần mở rộng của cảnh quan tự nhiên Aarhus. Sự xuất hiện của cây xanh, ánh sáng tự nhiên và vật liệu hữu cơ cũng góp phần cải thiện chất lượng không khí, giảm tiếng ồn và tạo cảm giác dễ chịu hơn cho người sử dụng công trình.

Ngoài yếu tố môi trường, Trae còn phản ánh sự thay đổi trong tư duy kiến trúc của Bắc Âu: thay vì xây dựng những biểu tượng hào nhoáng tách biệt với cộng đồng, các công trình mới ngày càng hướng đến khả năng kết nối con người với thiên nhiên và với nhau. Không gian mở, vật liệu tự nhiên và các khu sinh hoạt chung bên trong Trae được xem như nỗ lực tạo ra môi trường làm việc "ít áp lực hơn", nơi con người cảm thấy gần gũi với thiên nhiên ngay giữa lòng đô thị hiện đại.

Theo Lendager Arkitekter, nếu so sánh với một công trình tương tự xây hoàn toàn bằng bê tông, Trae giúp giảm khoảng 26% lượng khí thải CO₂. Trong đó, riêng thiết kế gỗ đóng góp khoảng 21%, còn việc tích hợp vật liệu tái sử dụng giúp giảm thêm khoảng 5%. Những con số này cho thấy tác động môi trường của kiến trúc có thể được cải thiện đáng kể nếu các công trình được thiết kế với tư duy tuần hoàn ngay từ đầu.

Trong bối cảnh nhiều thành phố trên thế giới đang tìm kiếm mô hình phát triển bền vững hơn, Trae không chỉ là một tòa nhà cao tầng bằng gỗ đơn thuần. Công trình này giống như một lời gợi mở cho tương lai của kiến trúc đô thị: nơi những vật liệu từng bị bỏ đi có thể được hồi sinh, nơi công nghệ không đối lập với thiên nhiên, và nơi các tòa nhà không chỉ phục vụ con người mà còn góp phần giảm gánh nặng lên môi trường sống của hành tinh.

Trae không chỉ là một công trình kiến trúc ấn tượng của Đan Mạch, mà còn phản ánh cách người Bắc Âu đang định hình tương lai đô thị: hiện đại hơn, xanh hơn và hài hòa hơn với thiên nhiên. Giữa lòng Aarhus, tòa nhà gỗ này trở thành minh chứng rằng công nghệ và môi trường hoàn toàn có thể song hành để tạo nên những không gian sống bền vững cho thế hệ mai sau.

Hãy book Tour Châu Âu / Tour Đan Mạch của Viet Viet Tourism để khám phá những công trình kiến trúc độc đáo và nhịp sống xanh đặc trưng của Bắc Âu!