Na Uy có một thị trấn đặc biệt đến mức... cái chết cũng bị từ chối!

Ẩn mình giữa vùng băng tuyết rộng lớn của quần đảo Svalbard, Longyearbyen là một trong những khu định cư có người sinh sống nằm gần Bắc Cực nhất trên thế giới. Thị trấn nhỏ bé này thuộc chủ quyền của Na Uy, cách đất liền hơn 2.000km và chỉ có khoảng 2.000 cư dân sinh sống. Bao quanh bởi những dãy núi phủ tuyết trắng, các sông băng hùng vĩ và vùng biển Bắc Băng Dương lạnh giá, Longyearbyen từ lâu đã trở thành điểm đến mơ ước của những người yêu thích khám phá vùng cực. Tuy nhiên, điều khiến thị trấn này nổi tiếng toàn cầu lại không chỉ là thiên nhiên kỳ vĩ hay những màn cực quang rực rỡ, mà còn bởi một quy định vô cùng đặc biệt: nơi đây gần như "không được phép chết".

Thoạt nghe, điều này giống như một truyền thuyết hoặc một câu chuyện lan truyền trên Internet nhằm thu hút sự chú ý. Thế nhưng, đây lại là một quy định hoàn toàn có thật, được hình thành từ những điều kiện tự nhiên khắc nghiệt và những nghiên cứu khoa học nghiêm túc. Ở Longyearbyen, cái chết không phải là điều bị cấm theo nghĩa tuyệt đối, nhưng việc chôn cất người đã khuất gần như không còn được phép thực hiện. Chính vì vậy, thị trấn này thường được cả thế giới biết đến với cái tên đầy bí ẩn: "nơi mà con người không được phép qua đời".

Cuộc sống tại thị trấn Longyearbyen chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi khí hậu Bắc Cực. Suốt phần lớn thời gian trong năm, nhiệt độ luôn ở dưới 0°C và mặt đất được bao phủ bởi lớp băng vĩnh cửu (permafrost) dày hàng mét. Lớp đất đóng băng này cứng như bê tông, ảnh hưởng đến mọi mặt của đời sống cư dân, từ việc xây dựng nhà cửa, hệ thống cấp thoát nước cho đến giao thông và cơ sở hạ tầng. Các công trình tại đây thường được xây trên cọc cao để tránh tác động của sự dịch chuyển địa chất khi băng tan theo mùa.

Chính lớp băng vĩnh cửu ấy lại tạo nên một vấn đề rất đặc biệt liên quan đến việc chôn cất. Ở hầu hết mọi nơi trên thế giới, sau khi được an táng, thi thể con người sẽ dần phân hủy theo quy luật tự nhiên. Nhưng tại Longyearbyen, nhiệt độ quá thấp khiến quá trình này gần như không diễn ra. Các thi thể được chôn dưới lòng đất có thể được bảo quản gần như nguyên vẹn trong nhiều thập kỷ, thậm chí hàng thế kỷ.

Điều này từng được minh chứng qua một sự kiện lịch sử đặc biệt. Vào đầu thế kỷ XX, khi đại dịch cúm Tây Ban Nha càn quét khắp thế giới và cướp đi sinh mạng của hàng chục triệu người, một số nạn nhân tại Longyearbyen đã được chôn cất trong nghĩa trang địa phương. Nhiều năm sau, các nhà khoa học tiến hành nghiên cứu và phát hiện dấu vết của virus cúm vẫn còn tồn tại trong các thi thể bị đóng băng. Phát hiện này đã gây chấn động giới khoa học, bởi nếu lớp băng vĩnh cửu tan chảy dưới tác động của biến đổi khí hậu, các mầm bệnh cổ xưa hoàn toàn có khả năng được giải phóng trở lại môi trường.

Chính vì lý do đó, từ giữa thế kỷ XX, nghĩa trang của thị trấn Longyearbyen gần như không còn tiếp nhận các ca chôn cất mới. Quy định đặc biệt này dần trở thành một nét văn hóa độc đáo của thị trấn và thường được khách nước ngoài gọi vui là "luật cấm chết".

Trong thực tế, khi một cư dân tại Longyearbyen mắc bệnh hiểm nghèo hoặc bước vào giai đoạn cuối của cuộc đời, họ sẽ được chuyển bằng máy bay về đất liền Na Uy để tiếp tục điều trị hoặc qua đời tại đó. Khoảng cách từ Longyearbyen đến các thành phố lớn của Na Uy lên tới hơn 2.000km, nhưng đây vẫn là giải pháp an toàn và hợp lý nhất. Bên cạnh yếu tố liên quan đến nghĩa trang, hệ thống y tế của thị trấn cũng không đủ điều kiện để điều trị dài hạn hoặc xử lý các ca bệnh quá phức tạp.

Điều thú vị là không chỉ "không được phép chết", Longyearbyen cũng gần như không phải là nơi dành cho việc sinh con. Phụ nữ mang thai đến những tuần cuối thai kỳ thường được khuyến cáo hoặc yêu cầu trở về đất liền để sinh nở tại các bệnh viện hiện đại. Do khoảng cách địa lý quá xa và điều kiện thời tiết thường xuyên khắc nghiệt, việc xử lý các ca sinh non hoặc biến chứng thai sản tại Longyearbyen tiềm ẩn rất nhiều rủi ro. Chính vì vậy, hầu hết trẻ em sinh ra trong các gia đình sống tại Svalbard đều chào đời ở đất liền Na Uy trước khi cùng cha mẹ quay trở lại thị trấn.

Trong trường hợp không may có người qua đời đột ngột tại Longyearbyen trước khi kịp di chuyển, phương án thường được xem xét là hỏa táng. Tuy nhiên, quy trình này cũng không hề đơn giản. Gia đình phải hoàn thành nhiều thủ tục hành chính và xin phép chính quyền trước khi tro cốt được đưa về nơi an táng phù hợp. Điều này càng làm cho câu chuyện "không được phép chết" ở Longyearbyen trở nên đặc biệt hơn bất cứ nơi nào khác trên thế giới.

Bên cạnh quy định kỳ lạ ấy, cuộc sống tại Longyearbyen còn chứa đựng rất nhiều điều độc đáo khác. Đây là vùng đất của những hiện tượng thiên nhiên cực đoan. Vào mùa hè, Mặt Trời không hề lặn trong khoảng bốn tháng liên tục, tạo nên hiện tượng "Mặt Trời lúc nửa đêm" nổi tiếng. Ngược lại, mùa đông kéo dài với bốn tháng hoàn toàn không có ánh sáng mặt trời, khi cả thị trấn chìm trong màn đêm huyền bí của Bắc Cực.

Chính điều kiện đó đã biến Longyearbyen thành một trong những nơi tuyệt vời nhất thế giới để săn cực quang. Từ khoảng tháng 10 đến tháng 3 hằng năm, bầu trời nơi đây thường xuyên xuất hiện những dải ánh sáng xanh, tím và hồng huyền ảo nhảy múa trên nền trời đêm, tạo nên khung cảnh đẹp như trong truyện cổ tích. Đây cũng là một trong số ít địa điểm có thể quan sát hiện tượng "siêu trăng máu xanh" hay những hiện tượng thiên văn hiếm gặp với điều kiện gần như lý tưởng.

Cuộc sống ở Longyearbyen cũng gắn liền với những người hàng xóm đặc biệt: gấu Bắc Cực. Số lượng gấu Bắc Cực trên quần đảo Svalbard được ước tính còn nhiều hơn dân số con người. Vì vậy, người dân và du khách khi rời khỏi khu vực trung tâm thị trấn thường được khuyến cáo mang theo súng để phòng trường hợp bất ngờ chạm mặt loài động vật săn mồi khổng lồ này. Tuy nhiên, việc săn bắn gấu Bắc Cực là hành vi bất hợp pháp và chỉ được phép nổ súng trong tình huống hoàn toàn tự vệ. Mỗi trường hợp gấu bị bắn đều được cảnh sát điều tra rất nghiêm ngặt.

Khí hậu nơi đây cũng vô cùng khắc nghiệt. Mùa hè nhiệt độ chỉ dao động khoảng 4-6°C, trong khi mùa đông thường xuống từ -12°C đến -16°C, thậm chí thấp hơn khi có bão tuyết. Chính vì vậy, xe trượt tuyết trở thành phương tiện di chuyển quen thuộc của người dân mỗi khi mùa đông đến.

Không chỉ có những quy định liên quan đến con người, thị trấn Longyearbyen còn nổi tiếng với một lệnh cấm khá thú vị khác: mèo không được phép xuất hiện trên quần đảo Svalbard. Quy định này nhằm bảo vệ hệ sinh thái tự nhiên và các loài chim biển quý hiếm sinh sống tại khu vực Bắc Cực.

Dù điều kiện tự nhiên vô cùng khắc nghiệt, thị trấn Longyearbyen vẫn không ngừng phát triển. Từ một thị trấn chủ yếu dựa vào khai thác than đá, nơi đây đã dần chuyển mình thành một điểm đến du lịch độc đáo của thế giới. Những khách sạn hiện đại, nhà hàng, quán cafe và các trung tâm dịch vụ du lịch ngày càng xuất hiện nhiều hơn để phục vụ khách.

Đặc biệt, thị trấn Longyearbyen còn tổ chức nhiều sự kiện văn hóa hấp dẫn quanh năm như lễ hội nhạc Jazz vào đầu mùa xuân, lễ hội Blues vào mùa thu cùng hàng loạt giải thể thao mùa đông. Nổi tiếng nhất là Dark Season Blues Festival diễn ra vào cuối tháng 10 hằng năm, đánh dấu thời điểm Mặt Trời chính thức biến mất khỏi bầu trời Bắc Cực và chào đón mùa đông dài đầy huyền bí. Trong không gian của màn đêm bất tận, những giai điệu blues vang lên giữa tuyết trắng tạo nên một trải nghiệm mà khó nơi nào trên thế giới có được.

Giữa vùng đất băng giá của Bắc Cực, Longyearbyen không chỉ khiến thế giới kinh ngạc bởi quy định "không được phép chết", mà còn cho thấy sức mạnh kỳ diệu của thiên nhiên trong việc định hình cuộc sống con người. Chính những điều tưởng như khó tin ấy đã biến thị trấn nhỏ bé này trở thành một trong những điểm đến độc đáo và bí ẩn nhất hành tinh, nơi mỗi hành trình khám phá đều mang đến những câu chuyện không thể nào quên. Hãy book Tour Châu Âu / Tour Na Uy của Viet Viet Tourism để một lần chạm đến vùng đất Bắc Cực huyền thoại và khám phá những điều kỳ diệu chỉ có ở Longyearbyen!